Przedsięwzięcia mające na celu rozwiązanie lub złagodzenie problemów związanych ze zwolnieniami grup pracowników z przyczyn dotyczących zakładu pracy opisują i regulują zapisy odpowiednich ustaw. Procedurę zwolnień grupowych reguluje ustawa z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tzw. „ustawa o zwolnieniach grupowych” Dz. U. Nr 90, poz. 844, z późn. zm. oraz z 2003 r. Nr 223, poz. 2217). Zwolnienia monitorowane realizowane są w oparciu o ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.) W zależności od skali planowanych zwolnień pracodawca jest zobowiązany do podjęcia odpowiednich działań. Bezpłatnego wsparcia w ich zaplanowaniu i przeprowadzeniu udzielą mu publiczne służby zatrudnienia.


Zwolnienia grupowe
Ze zwolnieniami grupowymi mamy do czynienia, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników rozwiązuje stosunki pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron, i w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej:
•    10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
•    10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
•    30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników

W takich wypadkach pracodawca jest obowiązany:
1. zawiadomić na piśmie zakładowe  organizacje związkowe o:
•  przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia,
•  liczbie zatrudnionych pracowników,
•  grupach zawodowych, do których oni należą,
•  grupach zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia w okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie,
•  proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia,
•  kolejności dokonywania zwolnień pracowników,
•  propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych, związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem, jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalenia ich wysokości;
 
2. zawiadomić na piśmie właściwy powiatowy urząd pracy o:
•  przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia,
•  liczbie zatrudnionych i zwalnianych pracowników,
•  przyczynach ich zwolnienia,
•  okresie, w ciągu którego ma być dokonane zwolnienie,
•  przeprowadzonej konsultacji zamierzonego grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Zwolnienia monitorowane
Pracodawca zamierzający zwolnić co najmniej 50 pracowników w okresie 3 miesięcy jest obowiązany uzgodnić z powiatowym urzędem pracy właściwym ze względu na siedzibę tego pracodawcy lub ze względu na miejsce wykonywania pracy zakres i formy pomocy dla zwalnianych pracowników, dotyczące w szczególności: pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego, szkoleń, pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy.

W przypadku zwolnienia monitorowanego pracodawca jest obowiązany podjąć działania polegające na zapewnieniu usług rynku pracy w postaci programu zwolnień monitorowanych pracownikom przewidzianym do zwolnienia lub będącym w trakcie wypowiedzenia lub w okresie 6 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego.

Program powinien obejmować świadczenie usług rynku pracy takich jak: pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe, informacja zawodowa realizowane dla grup lub indywidualnie. Usługi te należą do standardowych usług świadczonych przez urzędy pracy.
Zarówno na etapie planowania zwolnień przy tworzeniu programu zwolnień monitorowanych jak i na etapie jego realizacji powiatowe urzędy pracy mogą służyć pomocą.

Kto może realizować program zwolnień monitorowanych?
1. Powiatowy urząd pracy.
2. Agencja zatrudnienia.
3. Instytucja /firma szkoleniowa, doradcza.

Źródła finansowania programu
Program może być finansowany przez pracodawcę, przez pracodawcę i odpowiednie jednostki administracji publicznej lub na podstawie porozumienia organizacji i osób prawnych z udziałem pracodawcy. Należy mieć na uwadze, że wskazane wyżej formy pomocy dotyczą również pracowników zagrożonych wypowiedzeniem

Programy wspierające tworzenie miejsc pracy dla osób bezrobotnych, w tym w szczególności wskutek zwolnień grupowych:
• Programy specjalne
Są to programy aktywizacji zawodowej pracowników tracących pracę, będących w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Programy specjalne służą większemu uelastycznieniu form pomocy oferowanej przez urzędy pracy na poziomie lokalnym i umożliwią dobór i aktywizację osób potrzebujących specyficznej pomocy w doprowadzeniu do podjęcia pracy. Programy te mogą być realizowane zarówno bezpośrednio przez urzędy pracy, jak też w określonych przypadkach ich realizacja może być zlecana innym podmiotom. Na wniosek starosty minister właściwy do spraw pracy na realizację programów specjalnych może przyznać dodatkowe środki z rezerwy dysponenta Funduszu Pracy, przy zachowaniu zasad przyznawania pomocy de minimis.

• Korzystanie z funduszu szkoleniowego
Na wniosek pracodawcy, który utworzył fundusz szkoleniowy, starosta może refundować z Funduszu Pracy, na warunkach określonych w umowie, koszt szkolenia pracowników lub pracodawcy w wysokości do 50%, nie więcej jednak niż do wysokości przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu zawarcia umowy, na jedną osobę, a w przypadku osób w wieku 45 lat i powyżej - w wysokości do 80%, nie więcej jednak niż do wysokości 300% przeciętnego wynagrodzenia, obowiązującego w dniu zawarcia umowy, na jedną osobę.

• Subsydiowanie zatrudnienia
Pracodawca zatrudniając określone kategorie osób bezrobotnych przez okres do 6 lub 12 miesięcy otrzymuje określone ulgi finansowe
Z tytułu zatrudnienia pracodawca otrzymuje przez 6 miesięcy refundację części kosztów poniesionych na wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenie społeczne tych osób. Miesięczna wysokość refundacji wynosi maksymalnie równowartość zasiłku dla osób bezrobotnych oraz składek na ubezpieczenie społeczne od refundowanego wynagrodzenia

• Refundacja kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy
Pracodawca może otrzymać takie wsparcie finansowe zatrudniając osobę bezrobotną przez okres, co najmniej 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy. Wysokość kwoty wypłaconej może maksymalnie wynosić 600 % przeciętnego wynagrodzenia za każdą osobę zatrudnioną.

• Refundacja poniesionych kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne
Pracodawca może otrzymać takie wsparcie finansowe zatrudniając osobę bezrobotną w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy oraz gdy po upływie 12 miesięcy zatrudnienia skierowany bezrobotny jest nadal zatrudniony. Wysokość kwoty wypłaconej może wynosić maksymalnie 300% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Formy te realizowane są przez powiatowe urzędy pracy wykorzystujące możliwości i rozwiązania określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.)